MIJNWATER PROJECT

duurzame energie uit de mijnschachten van weleer

Het Mijnwaterproject in Heerlen en Parkstad is een wereldwijd uniek en innovatief 5e generatie warmte- en koudenet (5GDHC) dat sinds 2008 duurzame energie wint uit het water van de voormalige, ondergelopen steenkolenmijnen (zoals de Oranje-Nassau III). In plaats van het mijnverleden te begraven, gebruikt Mijnwater B.V. het ondergrondse gangenstelsel als een gigantische batterij om duizenden woningen, kantoren en bedrijven in de regio Parkstad aardgasvrij te verwarmen én te koelen. De gedachte en toepassing uit 2006.

Hoe het werkt

Onder Heerlen ligt een enorm stelsel van oude mijngangen dat na de mijnsluiting is volgelopen met grondwater. Dit water wordt door de aarde op natuurlijke wijze verwarmd.

Verwarmen: Warm water (tot circa 28 °C) wordt uit de diepere mijngangen omhoog gepompt om gebouwen in de winter te verwarmen.
Koelen: Koeler water uit de hoger gelegen mijngangen wordt gebruikt voor airconditioning en verkoeling in de zomer.
Energie-uitwisseling: Het netwerk werkt in twee richtingen. Supermarkten of datacenters die overtollige warmte uitstoten, voeren dit terug in het netwerk, zodat woningen in de buurt die warmte weer kunnen gebruiken.

Belangrijke kenmerken & Ontwikkelingen

Pionier: Heerlen bouwde hiermee het eerste 5e generatie warmte- en koude-uitwisselingsnet ter wereld. De techniek dient inmiddels als blauwdruk voor vergelijkbare projecten in heel Europa.
Grootschalige uitbreiding: Dankzij miljoeneninvesteringen van onder andere Enexis en het Limburgs Energie Fonds (LEF) wordt het netwerk continu uitgebreid naar nieuwe wijken en omliggende gemeenten zoals Kerkrade.
Nieuwe bronnen: Er worden nog steeds nieuwe warmtebronnen aangeboord (zoals recent aan de Terhoevenderweg), waarbij soms letterlijk nog het mijnverleden — zoals een oude mijnwerkershelm — naar boven komt.

Het Mijnwaterproject in Heerlen is een 5e generatie warmte- en koudenet (5GDHC). In plaats van een traditioneel warmtenet (dat centraal heet water rondpompt) werkt dit systeem als een decentraal uitwisselingsnetwerk.

Hieronder staat stap voor stap hoe de infrastructuur in elkaar zit en hoe het werkt.

De Basis: De Ondergrondse Batterij

Na de sluiting van de steenkolenmijnen in de jaren 70 zijn de honderden kilometers aan mijngangen onder Heerlen volgelopen met miljarden liters grondwater.

Geothermische opwarming: De aarde verwarmt dit water op natuurlijke wijze.
Temperatuurlagen: Hoe dieper de gang, hoe warmer het water. Op 700 meter diepte is het water zo'n 28 °C (warmtebron). Hoger in de mijnen, op zo'n 250 meter diepte, is het water ongeveer 16 °C(koudebron).

De Infrastructuur: Bronnen en Leidingen

Mijnwater B.V. heeft op strategische plekken in Heerlen gaten geboord (putten) tot in de oude mijngangen.

Het warme en koude water wordt via een ondergronds leidingsysteem naar de stad getransporteerd.
Dit netwerk is een gesloten systeem: het mijnwater zelf komt nooit de huizen binnen. Het stroomt naar lokale verdeelstations (clusters).

De Werking: Vraag gestuurd en Tweerichtingsverkeer

Het unieke aan dit 5e generatie netwerk is dat het water met een lage basistemperatuur (tussen de 16 °C en 28 °C) door de stad stroomt. Pas bij de eindgebruiker wordt de temperatuur aangepast:

Verwarmen in de winter: Een warmtepomp in de woning of het flatgebouw onttrekt warmte aan het mijnwater van 28 °C en brengt dit omhoog naar bijvoorbeeld 35 °C tot 50 °C voor vloerverwarming en douchewater. Het afgekoelde water (nu ± 16 °C) wordt teruggevoerd naar de koudebron in de mijn.
Koelen in de zomer: Kantoren en woningen hebben in de zomer koeling nodig. Het systeem draait dan om: koud water (16 °C) wordt gebruikt om gebouwen te koelen. De warmte uit de gebouwen wordt opgenomen door het water en teruggepompt naar de warme bron in de mijn.

Het Hoogtepunt: Energie-uitwisseling (Smart Grid)

Het netwerk functioneert als een hernieuwbare marktplaats voor energie. Gebouwen gebruiken niet alleen energie, ze leveren het ook:

Supermarkten en datacenters produceren het hele jaar door enorme hoeveelheden restwarmte (via hun koelcellen en servers).
Deze restwarmte wordt niet in de buitenlucht geblazen, maar ingevoed in het Mijnwaternet.
Een woning in de buurt kan die warmte direct gebruiken voor de verwarming. De mijnen worden zo ontlast en dienen puur als buffer voor wanneer er een tekort of overschot is.

De besparingen bij het Mijnwaterproject in Heerlen zijn op te delen in twee categorieën: financiële voordelen en milieuwinst (CO₂-besparing). Omdat het netwerk gebruikmaakt van een hernieuwbare bron en restwarmte onderling uitwisselt, verschilt het financieel sterk van traditionele warmtenetten.

Hieronder staat hoe de besparingen voor huishoudens en bedrijven in elkaar zitten.

Besparingen voor Huishoudens

Huishoudens die zijn aangesloten op Mijnwater besparen op verschillende manieren, al is de financiële besparing wettelijk gereguleerd.

Stabiele energiekosten (minder gasafhankelijk)

Wettelijk prijsplafond: Warmtetarieven in Nederland zijn gekoppeld aan de gasprijs via het 'Niet-Meer-Dan-Anders'-principe (NMDA). De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bepaalt elk jaar het maximale tarief. Mijnwater-gebruikers betalen dus nooit meer dan een vergelijkbaar huishouden op gas.
Minder prijsschokken: Omdat de bron (het mijnwater) gratis en onuitputtelijk is, is de prijs op de lange termijn veel stabieler en minder gevoelig voor geopolitieke schokken op de gasmarkt.

"Gratis" koeling in de zomer

Traditionele airconditioners verbruiken enorm veel stroom. Het Mijnwaternet levert direct koude (± 16 °C) uit de bovenste mijngangen. Huishoudens kunnen hun woning hiermee in de zomer zeer energiezuinig koelen via de vloerverwarming. Dit scheelt flink op de reguliere elektriciteitsrekening.

CO₂-besparing

Een aangesloten huishouden vermindert zijn CO₂-afdruk voor verwarming en warm water met ruim 65% tot wel 90% ten opzichte van een HR-gascombiketel.

Besparingen voor Bedrijven en Instellingen

Voor grotere afnemers (zoals supermarkten, datacenters, hotels en kantoren) levert het 5e generatie netwerk nog grotere directe besparingen op.

De Verborgen Besparing: Vastgoedwaard

Zowel voor woningcorporaties, projectontwikkelaars als particulieren geldt dat aansluiting op het Mijnwaternet gebouwen direct toekomstbestendig maakt. Woningen en kantoren krijgen automatisch een gunstiger energielabel zonder dat er individuele buitenunits (warmtepompen) geplaatst hoeven te worden. Dit verhoogt de marktwaarde van het vastgoed.

Op het Mijnwaternetwerk in Heerlen is een flink aantal grote, landelijke en internationale bedrijven, overheidsinstanties en onderwijsinstellingen aangesloten. Omdat het een uitwisselingsnetwerk is, fungeren deze grote gebouwen vaak als de belangrijkste 'motoren' die restwarmte leveren aan of onttrekken uit het systeem.

De meest prominente aangesloten organisaties zijn onder te verdelen in vier sectoren:

Grote Bedrijven & Corporaties

IKEA Heerlen: Vanaf april 2026 stapt de IKEA-vestiging in Heerlen volledig over op Mijnwater om zo volledig aardgasvrij te worden.
APG (Algemene Pensioen Groep): Het enorme hoofdkantoor van APG was een van de meest complexe historische renovatieprojecten binnen het Mijnwaternetwerk. Voorheen verbruikte dit pand miljoenen kubieke meters gas per jaar.
Rabobank Heerlen: Het hoofdkantoor van Rabobank aan de Euterpelaan is na een grootschalige, duurzame metamorfose aangesloten voor klimaatbeheersing.

Overheidsinstanties & Datacenters

CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): Het kantoorgebouw van het CBS in Heerlen was een van de allereerste grote utiliteitsgebouwen die aanhaakten (al in 2009).
GGD Zuid-Limburg: Het gerenoveerde hoofdonderkomen van de GGD Zuid-Limburg aan de Overloon is volledig aangesloten op het leidingnetwerk.

Commerciële Centra & Winkels

Maankwartier Heerlen: Dit grote, moderne stations- en centrumcomplex (circa 50.000 m²) huisvest kantoren, winkels en woningen. Onder andere de grote Jumbo-supermarkt in het complex is aangesloten. De koelinstallaties van de supermarkt leveren waardevolle restwarmte terug aan het netwerk.
Centrumplan Heerlerheide (Gen Coel): Dit multifunctionele centrum met winkels, een grote supermarkt en zorgvoorzieningen maakt al sinds 2008 gebruik van het net.

Onderwijs & Cultuur

Onderwijscluster Heerlen: Grote campussen en scholencomplexen zoals het Vista College (voorheen Arcus), de Open Universiteit en Zuyd Hogeschool zijn gekoppeld om hun studentenpopulaties duurzaam te verwarmen en koelen.
Poppodium Nieuwe Nor: Tijdens de uitbreiding van de centrumleiding is ook dit bekende Heerlense cultuurpodium aangesloten op het netwerk.

Wanneer volgen de aardgasvrije wijken in welke gemeenten

De transitie naar complete aardgasvrije wijken via het Mijnwaternetwerk is gekoppeld aan de regionale klimaatplannen van de regio Parkstad Limburg. Onder de Omgevingswet leggen gemeenten in hun wettelijke Warmteprogramma's de exacte planning per buurt vast.]

De uitrol van het netwerk naar complete woonwijken concentreert zich de komende jaren op de volgende gemeenten en tijdlijnen:

Heerlen (De Bakermat)

Als pionier heeft Heerlen al de eerste stappen gezet in bestaande hoogbouw (zoals de Aarveld-flats). De komende jaren volgt een verdere opschaling naar reguliere woonbuurten.

Planning: Tussen nu en 2030 wil de Gemeente Heerlen het aardgasverbruik in de stad met minstens 20% verminderen. Het aantal aangesloten woningen op het Mijnwaternet groeit de komende tijd door richting de duizend woningen.
Wijken: De uitbreidingen focussen zich met name op wijken die grenzen aan de bestaande infrastructuur, zoals Heerlen-Centrum, Heerlen-Noord (Hoensbroek/De Koumen) en Heerlerheide.

Kerkrade (Eerste Regio-Uitbreiding)

Kerkrade is de eerste gemeente buiten Heerlen waar de fysieke uitbreiding van het Mijnwaternet in volle gang is.

2027 – 2028 (Kerkrade-West): Dit is het eerste grote focusgebied. Vanaf 2027 start de levering van duurzame warmte en koude. Het doel is om hier richting 2028 tussen de 1.000 en 1.700 woningenaardgasvrij te maken. De aanleg van de Warmtebron Dentgenbachweg vormt hiervoor het startpunt.
2030 (Kerkrade-Centrum): Na de uitrol in West volgt het centrum van de gemeente. Hier staan tussen de 1.000 en 1.400 woningen op de planning om rond 2030 op het Mijnwaternet te worden aangesloten.

Brunssum & Landgraaf (Volgende in de Rij)

Mijnwater B.V. beschikt over de officiële opsporings- en winningsvergunningen voor de warmte uit de oude mijngangen in de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Landgraaf.

Brunssum: In de regionale plannen (zoals voor Brunssum-Noord) wordt intensief gekeken naar de koppeling met het Mijnwaternetwerk voor grotere woonsegmenten.
Landgraaf: Deze gemeente is opgenomen in het officiële zoekgebied voor de uitbreiding van de geothermische infrastructuur. De concrete wijkgerichte planningen (welke buurt wanneer aan de beurt is) worden door de gemeenten opgenomen in hun warmteprogramma's.

Het Grotere Doel

Net als de rest van Nederland moeten alle gemeenten in Parkstad in 2050 volledig aardgasvrij zijn. Omdat het Mijnwaterproject stap voor stap (wijk voor wijk) moet worden uitgegraven en aangelegd, krijgen bewoners altijd tijdig (vaak jaren van tevoren) bericht van hun gemeente zodra hun straat of buurt aan de beurt is.

Aardgasvrij | RVO.nl

Aardgasvrij. De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 25 februari 2026. Nederl and is in 2050 een klimaatneutrale samenleving. Dit doel staat in het Klimaat.. Het Mijnwater project: https://www.demijnstreek.net/het-mijnwaterproject/

Disclaimer; Deze gegevens zijn samengesteld op absis van AI informatie. AI gegevens kunnen fouten bevatten.

MIJNWATER PROJECT

duurzame energie uit de mijnschachten van weleer

Hoe het werkt

Onder Heerlen ligt een enorm stelsel van oude mijngangen dat na de mijnsluiting is volgelopen met grondwater. Dit water wordt door de aarde op natuurlijke wijze verwarmd.

Verwarmen: Warm water (tot circa 28 °C) wordt uit de diepere mijngangen omhoog gepompt om gebouwen in de winter te verwarmen.

Koelen: Koeler water uit de hoger gelegen mijngangen wordt gebruikt voor airconditioning en verkoeling in de zomer.

Energie-uitwisseling: Het netwerk werkt in twee richtingen. Supermarkten of datacenters die overtollige warmte uitstoten, voeren dit terug in het netwerk, zodat woningen in de buurt die warmte weer kunnen gebruiken.

Belangrijke kenmerken & Ontwikkelingen

Pionier: Heerlen bouwde hiermee het eerste 5e generatie warmte- en koude-uitwisselingsnet ter wereld. De techniek dient inmiddels als blauwdruk voor vergelijkbare projecten in heel Europa.

Grootschalige uitbreiding: Dankzij miljoeneninvesteringen van onder andere Enexis en het Limburgs Energie Fonds (LEF) wordt het netwerk continu uitgebreid naar nieuwe wijken en omliggende gemeenten zoals Kerkrade.

Nieuwe bronnen: Er worden nog steeds nieuwe warmtebronnen aangeboord (zoals recent aan de Terhoevenderweg), waarbij soms letterlijk nog het mijnverleden — zoals een oude mijnwerkershelm — naar boven komt.

Het Mijnwaterproject in Heerlen is een 5e generatie warmte- en koudenet (5GDHC). In plaats van een traditioneel warmtenet (dat centraal heet water rondpompt) werkt dit systeem als een decentraal uitwisselingsnetwerk.

Hieronder staat stap voor stap hoe de infrastructuur in elkaar zit en hoe het werkt.

De Basis: De Ondergrondse Batterij

Na de sluiting van de steenkolenmijnen in de jaren 70 zijn de honderden kilometers aan mijngangen onder Heerlen volgelopen met miljarden liters grondwater.

Geothermische opwarming: De aarde verwarmt dit water op natuurlijke wijze.

Temperatuurlagen: Hoe dieper de gang, hoe warmer het water. Op 700 meter diepte is het water zo'n 28 °C (warmtebron). Hoger in de mijnen, op zo'n 250 meter diepte, is het water ongeveer 16 °C(koudebron).

De Infrastructuur: Bronnen en Leidingen

Mijnwater B.V. heeft op strategische plekken in Heerlen gaten geboord (putten) tot in de oude mijngangen.

Het warme en koude water wordt via een ondergronds leidingsysteem naar de stad getransporteerd.

Dit netwerk is een gesloten systeem: het mijnwater zelf komt nooit de huizen binnen. Het stroomt naar lokale verdeelstations (clusters).

De Werking: Vraag gestuurd en Tweerichtingsverkeer

Het unieke aan dit 5e generatie netwerk is dat het water met een lage basistemperatuur (tussen de 16 °C en 28 °C) door de stad stroomt. Pas bij de eindgebruiker wordt de temperatuur aangepast:

Verwarmen in de winter: Een warmtepomp in de woning of het flatgebouw onttrekt warmte aan het mijnwater van 28 °C en brengt dit omhoog naar bijvoorbeeld 35 °C tot 50 °C voor vloerverwarming en douchewater. Het afgekoelde water (nu ± 16 °C) wordt teruggevoerd naar de koudebron in de mijn.

Koelen in de zomer: Kantoren en woningen hebben in de zomer koeling nodig. Het systeem draait dan om: koud water (16 °C) wordt gebruikt om gebouwen te koelen. De warmte uit de gebouwen wordt opgenomen door het water en teruggepompt naar de warme bron in de mijn.

Het Hoogtepunt: Energie-uitwisseling (Smart Grid)

Het netwerk functioneert als een hernieuwbare marktplaats voor energie. Gebouwen gebruiken niet alleen energie, ze leveren het ook:

Supermarkten en datacenters produceren het hele jaar door enorme hoeveelheden restwarmte (via hun koelcellen en servers).

Deze restwarmte wordt niet in de buitenlucht geblazen, maar ingevoed in het Mijnwaternet.

Een woning in de buurt kan die warmte direct gebruiken voor de verwarming. De mijnen worden zo ontlast en dienen puur als buffer voor wanneer er een tekort of overschot is.

Hieronder staat hoe de besparingen voor huishoudens en bedrijven in elkaar zitten.

Besparingen voor Huishoudens

Huishoudens die zijn aangesloten op Mijnwater besparen op verschillende manieren, al is de financiële besparing wettelijk gereguleerd.

Stabiele energiekosten (minder gasafhankelijk)

Wettelijk prijsplafond: Warmtetarieven in Nederland zijn gekoppeld aan de gasprijs via het 'Niet-Meer-Dan-Anders'-principe (NMDA). De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bepaalt elk jaar het maximale tarief. Mijnwater-gebruikers betalen dus nooit meer dan een vergelijkbaar huishouden op gas.

Minder prijsschokken: Omdat de bron (het mijnwater) gratis en onuitputtelijk is, is de prijs op de lange termijn veel stabieler en minder gevoelig voor geopolitieke schokken op de gasmarkt.

"Gratis" koeling in de zomer

Traditionele airconditioners verbruiken enorm veel stroom. Het Mijnwaternet levert direct koude (± 16 °C) uit de bovenste mijngangen. Huishoudens kunnen hun woning hiermee in de zomer zeer energiezuinig koelen via de vloerverwarming. Dit scheelt flink op de reguliere elektriciteitsrekening.

CO₂-besparing

Een aangesloten huishouden vermindert zijn CO₂-afdruk voor verwarming en warm water met ruim 65% tot wel 90% ten opzichte van een HR-gascombiketel.

Besparingen voor Bedrijven en Instellingen

Voor grotere afnemers (zoals supermarkten, datacenters, hotels en kantoren) levert het 5e generatie netwerk nog grotere directe besparingen op.

De Verborgen Besparing: Vastgoedwaard

De meest prominente aangesloten organisaties zijn onder te verdelen in vier sectoren:

Grote Bedrijven & Corporaties

IKEA Heerlen: Vanaf april 2026 stapt de IKEA-vestiging in Heerlen volledig over op Mijnwater om zo volledig aardgasvrij te worden.

APG (Algemene Pensioen Groep): Het enorme hoofdkantoor van APG was een van de meest complexe historische renovatieprojecten binnen het Mijnwaternetwerk. Voorheen verbruikte dit pand miljoenen kubieke meters gas per jaar.

Rabobank Heerlen: Het hoofdkantoor van Rabobank aan de Euterpelaan is na een grootschalige, duurzame metamorfose aangesloten voor klimaatbeheersing.

Overheidsinstanties & Datacenters

CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): Het kantoorgebouw van het CBS in Heerlen was een van de allereerste grote utiliteitsgebouwen die aanhaakten (al in 2009).

GGD Zuid-Limburg: Het gerenoveerde hoofdonderkomen van de GGD Zuid-Limburg aan de Overloon is volledig aangesloten op het leidingnetwerk.

Commerciële Centra & Winkels

Maankwartier Heerlen: Dit grote, moderne stations- en centrumcomplex (circa 50.000 m²) huisvest kantoren, winkels en woningen. Onder andere de grote Jumbo-supermarkt in het complex is aangesloten. De koelinstallaties van de supermarkt leveren waardevolle restwarmte terug aan het netwerk.

Centrumplan Heerlerheide (Gen Coel): Dit multifunctionele centrum met winkels, een grote supermarkt en zorgvoorzieningen maakt al sinds 2008 gebruik van het net.

Onderwijs & Cultuur

Onderwijscluster Heerlen: Grote campussen en scholencomplexen zoals het Vista College (voorheen Arcus), de Open Universiteit en Zuyd Hogeschool zijn gekoppeld om hun studentenpopulaties duurzaam te verwarmen en koelen.

Poppodium Nieuwe Nor: Tijdens de uitbreiding van de centrumleiding is ook dit bekende Heerlense cultuurpodium aangesloten op het netwerk.

Wanneer volgen de aardgasvrije wijken in welke gemeenten

De transitie naar complete aardgasvrije wijken via het Mijnwaternetwerk is gekoppeld aan de regionale klimaatplannen van de regio Parkstad Limburg. Onder de Omgevingswet leggen gemeenten in hun wettelijke Warmteprogramma's de exacte planning per buurt vast.]

De uitrol van het netwerk naar complete woonwijken concentreert zich de komende jaren op de volgende gemeenten en tijdlijnen:

Heerlen (De Bakermat)

Als pionier heeft Heerlen al de eerste stappen gezet in bestaande hoogbouw (zoals de Aarveld-flats). De komende jaren volgt een verdere opschaling naar reguliere woonbuurten.

Planning: Tussen nu en 2030 wil de Gemeente Heerlen het aardgasverbruik in de stad met minstens 20% verminderen. Het aantal aangesloten woningen op het Mijnwaternet groeit de komende tijd door richting de duizend woningen.

Wijken: De uitbreidingen focussen zich met name op wijken die grenzen aan de bestaande infrastructuur, zoals Heerlen-Centrum, Heerlen-Noord (Hoensbroek/De Koumen) en Heerlerheide.

Kerkrade (Eerste Regio-Uitbreiding)

Kerkrade is de eerste gemeente buiten Heerlen waar de fysieke uitbreiding van het Mijnwaternet in volle gang is.

2027 – 2028 (Kerkrade-West): Dit is het eerste grote focusgebied. Vanaf 2027 start de levering van duurzame warmte en koude. Het doel is om hier richting 2028 tussen de 1.000 en 1.700 woningenaardgasvrij te maken. De aanleg van de Warmtebron Dentgenbachweg vormt hiervoor het startpunt.

2030 (Kerkrade-Centrum): Na de uitrol in West volgt het centrum van de gemeente. Hier staan tussen de 1.000 en 1.400 woningen op de planning om rond 2030 op het Mijnwaternet te worden aangesloten.

Brunssum & Landgraaf (Volgende in de Rij)

Mijnwater B.V. beschikt over de officiële opsporings- en winningsvergunningen voor de warmte uit de oude mijngangen in de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Landgraaf.

Brunssum: In de regionale plannen (zoals voor Brunssum-Noord) wordt intensief gekeken naar de koppeling met het Mijnwaternetwerk voor grotere woonsegmenten.

Landgraaf: Deze gemeente is opgenomen in het officiële zoekgebied voor de uitbreiding van de geothermische infrastructuur. De concrete wijkgerichte planningen (welke buurt wanneer aan de beurt is) worden door de gemeenten opgenomen in hun warmteprogramma's.

Het Grotere Doel